Hoa Kỳ là một cường quốc hàng đầu với một hệ thống chính trị, kinh tế, và xã hội phong phú có khả năng duy trì trong nước một nếp sống cao đồng thời còn giữ được vai trò lãnh đạo quốc tế. Để giữ được tình trạng đó nước Mỹ đã phải chi tiêu hàng năm một kinh phí khổng lồ mà các quốc gia khác không thể sánh được. Ngân sách đó dĩ nhiên là do dân chúng đóng góp nên một trong những vấn đề nhức đầu nhất tại Hoa Kỳ là vấn đề thuế má bao gồm nhiều địa hạt rất phức tạp do cơ quan Thuế Vụ Internal Revenue Services (IRS) đảm trách.

Người Mỹ gốc Việt chúng ta – cũng như mọi công dân Mỹ khác – ít ra cũng có một đôi lần từng bị IRS "hỏi thăm", nhiều nhất là bị kiểm thuế (tax audit) hoặc bị truy thu thuế cũ (back taxes), thậm chí còn có nhiều người gặp những rắc rối trầm trọng hơn có thể phải ra trước các Tòa Án Thuế (Tax Courts). Để giúp độc giả có một ý niệm về thuế để tránh các vấn đề trên, trước hết chúng tôi xin trình bày sơ lược về tổ chức của IRS, sau đó trong những bài kế tiếp chúng tôi sẽ dẫn giải những trường hợp thường bị rắc rối liên hệ đến thuế má.

Cơ quan Thuế Vụ Liên Bang IRS hoạt động trên bốn cấp. Vì các cấp cao thấp cùng dùng chung một tên IRS nên rất dễ nhầm lẫn.
Cấp cao nhất là cấp liên bang theo đó IRS trực thuộc Bộ Ngân Khố (Dept of Treasury) với trụ sở chính tại Washington D.C., dưới sự điều khiển của một vị Ủy Viên (Commissioner) do tổng thống chỉ định. IRS Liên Bang có các Ủy Viên Vùng và Ủy Viên Quận Hạt cũng do dân bầu để điều khiển mười Trung Tâm Thuế Vụ và 33 Sở Thuế Vụ Quận Hạt.
Đầu não của IRS được đặt tại Trung Tâm Điện Toán Quốc Gia. IRS Liên Bang gồm 9 ban nhưng chỉ có một ban ảnh hưởng đến chúng ta trực tiếp là Ban Kiểm Tra (Compliance) gồm có 5 tiểu bang – Duyệt Xét (Examinations), Khiếu Nại (Appeals), Truy Thu (Collections), Điều Tra Hình Sự (Criminal Investigation), và Hành Động Hải Ngoại (International Operations).

Các Trung Tâm Phục Vụ (IRS Service Centers) nhận mỗi năm vào khoảng 200 triệu hồ sơ thuế mà hơn phân nửa là thuế lợi tức cá nhân. Mỗi trung tâm thâu vào khoảng trên một tỷ Mỹ kim tiền thuế hàng năm của 125 triệu người cùng bảy triệu cơ quan nộp thuế.
Mỗi trung tâm đều có hệ thống điện toán riêng biệt để gởi một số văn kiện hầu như bất tận về văn thư, phiếu thông báo kiểm thuế, phiếu đòi nợ thuế cùng các mẫu và hồ sơ liên hệ đến thuế. Nơi đây cũng chính là điểm liên lạc của quí vị nếu có tranh luận về thuế. Mọi liên lạc với các trung tâm này thường thường qua đường bưu điện hay đôi khi qua điện thoại.

Hệ thống Truy Thu Tự Động (Automated Collection System hay ACS) được phát huy từ năm 1980 để tạo liên lạc với những người nợ thuế cho dễ dàng. Đây là một hệ thống điện toán cao cấp rất tinh vi tại các vùng do các nhân viên thu thuế liên lạc bằng bưu điện và điện thoại. Quí vị có thể nói chuyện với nhân viên ACS nhưng không bao giờ gặp được họ.

Các sở thuế IRS Quận Hạt gồm có 33 đơn vị trên toàn lãnh thổ Hoa Kỳ, mỗi nơi do một giám đốc điều khiển. Những sở thuế này được đặt ở các thành phố lớn và có các chi nhánh tại các thành phố nhỏ hơn. Các sở thuế IRS địa phương này hoạt động trực thuộc các Trung Tâm IRS và trao đổi cho nhau những tin tức liên hệ đến hoạt động thâu thuế.
Mỗi sở này gồm vài ban mà quí vị có thể gặp phải, thường là một trong bốn ban sau đây:
(1) Ban Duyệt Xét – trách nhiệm kiểm thuế
(2) Ban Truy Thu – trách nhiệm đi đòi nợ thuế
(3) Ban Điều Tra Hình Sự – còn được gọi là cảnh sát IRS hay có biệt danh là Nhân Viên Đặc Biệt (Special Agent). Nếu ai bị gặp mặt các nhân viên này thì phải hiểu là đang bị điều tra hình sự về thuế (như khai gian hay lậu thuế chẳng hạn).
(4) Ban Giải Quyết Vấn Đề (Problems Resolution Program hay PRP) – gồm có các chuyên viên đặc biệt được phái đến để giúp giải quyết các rắc rối về thuế mà không được giải quyết thỏa đáng qua hệ thống IRS thông thường. Các viên chức này có thể liên lạc được qua các Trung Tâm IRS hoặc tìm trong IRS Publication 1320 đầy đủ danh sách cùng địa chỉ liên lạc và số điện thoại.

Tổng số nhân viên IRS toàn quốc hiện nay lên tới trên 115,000 người họp thành một cơ sở liên bang lớn nhất trong đó Ban Duyệt Xét chiếm 25%, Ban Truy Thu chiếm 15%, Ban Hình Sự 5%, và phần còn lại 57% nhân viên được dùng vào việc viết hồ sơ thuế, điều khiển máy điện toán, giải đáp các thắc mắc về thuế.
Sau đây là những thí dụ về những trường hợp liên hệ điển hình tới IRS:
(1) Mỗi năm mọi người phải khai thuế lợi tức cá nhân (tax return) từ đầu năm cho tới 15 Tháng Tư
(2) Các tin tức trong tờ khai thuế đó được chuyển tới Trung Tâm Điện Toán Quốc Gia để phân tích mức thuế và cho điểm kiểm tra (audit score). Nếu điểm này hơi cao thì hồ sơ này sẽ được chuyển về Trung Tâm IRS để qua một lần thanh lọc nữa. Nếu điểm này khá cao thì sẽ được chuyển về Sở IRS quận hạt địa phương để xét kỹ hơn.
(3) Tại IRS quận hạt nếu hồ sơ này bị phát giác nghi ngờ thì sẽ được chọn để kiểm tra. Một viên chức IRS sẽ gửi thư thông báo kiểm tra tới người khai thuế.
(4) Người khai thuế sẽ được hẹn gặp viên chức IRS (hoặc IRS đến tìm nếu người đứng khai là cơ sở thương mại)
(5) Viên chức IRS duyệt xét hồ sơ thuế với các chứng minh. Trường hợp nghi ngờ có khai gian (fraud) thì viên chức này chuyển hồ sơ đến ban Hình Sự
(6) Ban Hình Sự mở cuộc điều tra. Nếu ban này kết luận có nhầm lẫn thì sẽ chuyển lại hồ sơ cho viên chức kiểm sát và điều chỉnh số thuế mới phải đóng cộng thêm tiền phạt – Nếu có bằng chứng gian lận thì hồ sơ sẽ được chuyển sang tòa án để thụ lý
(7) Nếu người khai không đồng ý với số tiền phải đóng thêm thì có quyền nộp đơn khiếu nại ở IRS địa phương. Nếu IRS vẫn giữ nguyên lập trường thì đương sự có quyền nộp đơn khiếu nại lên Tòa Án Thuế. Tòa án này hoàn toàn độc lập với IRS.
(8) Nếu sau phán quyết của tòa án mà đương sự vẫn phải trả thuế, án quyết được vào hồ sơ IRS và giao cho ACS thông báo đòi nợ thuế
(9) Nếu ACS vẫn không đòi được nợ thuế thì sẽ chuyển lại trách nhiệm cho ban Truy Thu thi hành
(10) Nếu Ban Truy Thu toan dùng biện pháp mạnh như truất lương và tịch biên gia sản để thanh toán thuế thì đương sự có thể nhờ Ban Giải Quyết Vấn Đề cho trả góp hoặc hưởng được biện pháp nhẹ và thích hợp với hoàn cảnh hơn.

Tuần tới chúng tôi sẽ trình bày thêm những chi tiết liên quan đến những sơ hở của IRS và những hiểu biết cần thiết để giúp việc khai thuế cho dễ dàng, giản dị và chính xác.

(còn tiếp)

Cũng như thường lệ, người viết xin xác nhận nội dung của những loạt bài tìm hiểu luật pháp này chỉ hoàn toàn được sử dụng với tính cách thông tin (information) để giúp quí độc giả một vài kiến thức tổng quát căn bản về luật pháp Hoa Kỳ mà thôi, và không thể coi như sự cố vấn của một luật sư với thân chủ (attorney-client relationship). Do đó nếu có vấn đề liên hệ đến luật, quí độc giả vẫn cần phải thảo luận với một luật sư chuyên môn về trường hợp của quí vị. Nếu cần tham khảo riêng xin liên lạc với LyLy Nguyễn, Esq. tại văn phòng chính ở địa chỉ 10221 Slater Avenue, Suite 216, Fountain Valley, CA 92708, Điện thoại: (714) 531-7080, website:lylylaw.com.

Theo nguoi-viet.com